وبلاگ انجمن علم اطلاعات و دانش شناسی

کتابخانه مجلس شورای اسلامی قدمتی هفتادساله داردوتأسیس آن درسال 1302

بوده است ولی بهره برداری ازآن درسال 1304صورت گرفته است.این کتابخانه ازسه

بخش عمده تشکیل شده است که هربخش قسمتهای مختلف یک کتابخانه مجزارا

داراست:

1-کتابخانه شماره یک که درقدیم کتاب خانه مجلس شورا نامیـده میشد,شــامل

کتابهای چاپ سنگی,حدود500جلد کتاب سفرنامه نوشته شده ازسفرهای به ایران

که چاپ اول این سفرنامه ها دراین کتابخانه موجوداست,قدمت بعضی ازاین کتابهابه

بیش از400سال میرسدواطلاعات بسیار ارزنده ای رادرباره تاریخ وادبیات وآداب ورسوم

 ایران رادربردارد.2-کتابخانه شماره دوکه درسابق مخصوص سناتورهای مجلس سنا

بوده وبه کتابخانه مجلس سنا شهرت دارد.این کتابخانه توسط سید حسن تقی زاده

درداخل صحن مجلس تأسیس شده است وبزرگترین مرکز ایران شناسی درایران بوده

است.3-موزه مجلس که شامل نقاشی های استاد کمال الملک وشاگردان ایشان و

تعدادی ازهدایایی که مردم به مجلس اهدانموده اندمی باشد.

ازمنابع مهمی که دراین کتابخانه یافت میشود اسناد سازمان ملل میباشدکه ازطریق

واسپاری دراختیـاراین کتابخانه قرارگرفـته است.این منابـع برای مطالـعات حقوق بین-

الملل بسیار مفید میباشد.لازم به ذکراست کتابخانه مجلس شورای اسلامی اولین

کتابخانه ایست که منابع خودراازطریق واسپاری تهیه کرده و عمل واسپاری را در ایران

ابداع نموده است.

مخزن اصلی کتابخانه در طبقه زیرین ساختمان واقع شده است. از منابع دیگر این

کتابخانه حدود5000 عنوان نشریه داخلی اعم از روزنامه ,هفته نامه ,ماهنامه و...

ومیکروفیلم ونسخ خطی,بیش از24000نسخه خطی ازقرن 2 و 3هجری تاقرن حاضر

درکتابخانه نگهداری میشودوازدلایل معروفیت این کتابخانه درخاورمیانه است.

مرکز اطلاع رسانی این کتابخانه از طریق کامپیوتر و با پایگاههای اطلاعاتی آن به

مردم ارائه خدمات میکند,حدود 10الی 12پایگاه اطلاعاتی توسط مجلس راه اندازی

شده است.این کتابخانه تلاش دارداسنادومیراث مستندخودراشامل نسخ خطی و

کتابـهای چاپ سنگی و نشـریات قدیمی و چهارسنـدملی وتاریخی را از3طریـق در

اختیارمراجعه کنندگان قرار دهند:1- ازطریق دیجیتالی کردن توسط میـکرو اسکنـرها

که مستقیماازاسناد تصاویر دیجیتالی تهیه کرده و روی هارد بزرگتری ذخیره میکنند.

2-درCDذخیره ونگهداری میکنندکه ازطریق ایمیل یاحضوری دراختیارمراجعه کنندگان

قرارمیدهند.3-ازطریق دسترس پذیر کردن روی پایگاههای اطلاعاتیon line.

دررابطه بامیراث اسنادی این کتابخانه سعی میشود به جای نسخه ی اصلی کپی

آن به شکل چاپ عکس,میکروفیلم,کپی رویCDوروشهای دیگردراختیارمراجعه کننده

قرارگیرد و از دراختیارگذاردن نسخه اصلی حتی الامکان خود داری میکنند.

کتابخانه شماره1:

کتابخانه شماره یک شامل قسمتهای مختلف میباشد؛الف)میز امانت وبخش مرجع

که دریک جاقراردارندوسالن مطالعه نیز درکناربخش مرجع واقع شده است. نرم افزار

رایانه ای این کتابخانه نرم افزار«رسا» میباشد,رده بندی بخش مرجع برطبق کتابخانه

کنگره(LC)میباشد اماطریقه چیدمان کتابهادرمخزن به دلیل محدودیت فضایی برطبق

شماره ثبت کتابها است. امانت این کتابخانه کلا داخلی بوده و کتاب به هیچ وجه از

کتابخانه خارج نمی شود.پایگاههایی که دراین کتابخانه استفاده میشود شامل:1-

پایگاه اطلاعاتی کتابخانه1 شامل حدود200000منبع درزمینه تاریخ,علوم سیاسی,

حقوق,ادبیات وسایرموضوعات علوم انسانی.2-پایگاه اطلاعاتی کتابخانه شماره2

حدود60000منبع درمورداسلام شناسی وایران شناسی است.3-پایگاه اطلاعاتی

اسناد که شامل اسنادومدارک ملی وتاریخی میشود.4-پایگاه اطلاعاتی نمایندگان

مجلس که شامل اطلاعاتی درباره نمایندگان مجلس شورای اسلامی است.

ب)بخش دیجیتال؛در این قسمت ازنشریات و نسخ خطی قدیمی میکروفیلم تهیه 

میکنندکه حدود18000عنوان میباشدو همچنین کار فایل کردن منابع دیجیتالی رابر

عهده داردکه درحال حاضرحدود13000فایل تهیه شده است.نشریات این قسمت

شامل نشریات دوره قاجار و پهلوی میباشد و در مورد اسناد و مدارک ملی وتاریخی

غالبا اسکن تهیه می کنندکه تاکنون حدود12ملیون اسکن تهیه شده است.مراجعان

این بخش دانشجویان کارشناسی ارشدبه بالا میباشند و کلا این کتابخانه از بین

دانشجویان و دارای مدرک کارشناسی به بالا عضو می پذیرد .پ) بخش مرمت:این

بخش خودشامل شش قسمت می باشد:1-بخش مرمت اسنادومدارک خطی.2-بخش

صحافی مشروح مذاکرات مجلس.3- بخش مرمت نشریات و اسناد دوره قاجار به بعد

4-تمام روزنامه های منتشرشده درداخل کشور .5-بخش مرمت وصحافی کتابهای چاپی

امروزی.6-بخش صحافی لوحهای تقدیر وتقدیرنامه های اهدایی. ت)بخش نسخ خطی

که شامل 24000جلد کتاب به زبانهای ترکی ,فارسی و عربی که از دو زبان اخیر منابع

بیشتری موجود است.این بخش شامل مجموعه های اهدایی توسط اشخاص و افراد

مهم می باشد ازجمله مجموعه اهداشده کتابهای آقای طباطبایی که  توسط پسرش

بعدازمرگ ایشان به کتابخانه مجلس اهداگردیده است وشامل 1500جلد نسخه خطی

میباشد و همچنین مجموعه کریم زاده که شامل 1000نسخه خطی می باشد.نسخ

خطی چون کتابهای ناقصی است  بامطالعه دقیق اطلاعات آن مثل نویسنده  وتاریخ

نوشته شدن آن و...کشف می شود فهرست نسخه خطی را هم ابتدا و هم انتهای

 نسخه باید آورده شود لازم به ذکر است که فهرست نویسی نسخ خطی زیر نظر

استادحائری بزرگترین فهرست نویس کتب خطی درایران صورت میگیرد. استادحائری

57سال است که درکتابخانه مجلس مشغول فهرست نویسی کتب خطی است.

ث)بخش نشریات ادواری: نشریات ادواری شامل روزنامه ,مجله , هفته نامه و...میباشد

که از روزنامه از زمان روزنامه وقایع اتفاقیه به بعد موجود میباشد و کلا حدود 3000نشریه

اعم ازهفته نامه ماهنامه وروزنامه درکتابخانه نگهداری میشود.ازمجلات مهم که دراین

کتابخانه نگهداری میشود مجله سخن است.روزنامه های جاری ومجلات ازطریق اشتراک

تهیه می شوندوبه بخش آرشیو نشریات منتقل میشوند ودراین بخش نشریات به صورت

نظم الفبایی عنوان مرتب میشوند دراین بخش نشریات چاپی راهر چندشماره دریک

مجلد صحافی میکنندویابه صورت اسکن شده درسایت نگهداری میکنندویابه صورت

پرینت وCD درمی آورند این کتابخانه فعالیت تازه ای راشروع کرده وآن تهیه میکروفیلم

از نشریات دوره مشروطه به بعد میباشد به همین دلیل ازسال 1377 به بعدبرگه دان

دربخش نشریات این کتابخانه منسوخ شد و کار برگه برای هر نشریه آماده شد و یک

فایل برای آن تعریف گردید حال دیگر میتوان موجودی نشریات کتابخانه رامیتوان ازطریق

اینترنت جستجوکرد.درپایگاه اطلاعاتی مشروح مذاکرات مجلس,قوانین تصویب شده

مجلس وجلسات علنی وغیر علنی مجلس اززمان تأسیس آن تابه حال رامیتوان یافت

درضمن چاپ افست روزنامه های قدیمی گذشته توسط کتابخانه ملی تهیه شده وبه

این کتابخانه فرستاده میشود.دراین قسمت کتابخانه نشریات ایرانی وچاپ داخلی

نگهداری و آرشیو میشوند ولی نشریات خارجی در بخش ایران شناسی کتابخانه

نگهداری میشوند.

کتابخانه شماره 2:

کتابخانه شماره 2یاکتابخانه مجلس سنا:ازآنجایی که منابع دوکتابخانه 1و2باهم متفاوت

بوده وهرکدام به تنهایی یک کتابخانه مجزا ومربوط به یک دوره زمانی بوده اند,لذابا

یکدیگر ادغام نگردیده وهمان طور دست نخورده وبه صورت جداگانه مجموعه سازی

شده اند.نسخ خطی کتابخانه شماره 2 بسیارنفیس ومنحصر بفرد بوده وبخش مرجع

لاتین آن شامل زبانهای آلمانی,انگلیسی,فرانسه,ترکی استانبولی ومعدودی کتاب

عربی وکلاسیک فارسی نیز میباشد.همان طورکه اشاره شد کتابخانه شماره2مجلس

ازنظرکتابهای خطی ونفیس منحصر بفرد است.نشریات خارجی آن شامل70دوره نشریه

که قدیمی ترین آن مربوط به180سال پیش است.سیستم رده بندی کتابخانه شماره2

رده بندی کتابخانه کنگره امریکا(LC)است.تقریبا6نسخه سفرنامه درکتابخانه موجود است

که همه چاپ اول میباشند وقدمت آنهابه 300الی400سال گذشته میرسد.این سفرنامه

هامربوط به دوره اول صفویه تاکنون میباشد.ساختمان کتابخانه شماره2قدمتی150ساله

داردومجموعه آن بادقت بسیار توسط استادانی چون دکترزریاب خویی؛ایرج افشار وتقی

زاده مجموعه سازی گردیده است وجز نفایس کتابخانه است.