در این پست قصد معرفی اجمالی وب معنائی را دارم.
در این برهه از زمان ما کتابداران باید با علم روز پیش رفته و کارها را بر خودمان آسان تر گردانیم.
وب معنایی (Semantic web)
را میشود فضایی جهانی از جنس محاسبات هوشمند ماشینی تصوّر کرد که در آن تمامی کتابها، کتابخانه ها دانشها، دانش نامه ها و دانشگاهها (پایگاههای دانش - Knowledge bases) به صورتی معنیگرا و با توانایی درک مفهومی همدیگر در کنار هم قرار خواهند گرفت. آقای تیم برنزلی، که معروف به پدر وب است، آینده وب را بصورتی بیان کرده که بر خلاف وب کنونی فقط توسط انسانها قابل فهم نباشد بلکه توسط ماشین ها نیز قابل درک و پردازش است. ایده وب معنایی نیز از همین نکته منشا میگیرد. در زیر سه تعریف مختلف از وب معنایی ارائه شده است:
- پروژهای با هدف ایجاد رسانهای جهانی برای رد و بدل کردن اطلاعات بصورتی که برای کامپیوتر قابل فهم و پردازش باشد.
- وب معنایی، شبکهای از اطلاعات در مقیاس جهانی است به نحوی است که پردازش آنها توسط ماشین ها به سادگی امکان پذیر است.
- وب معنایی شامل دادههای هوشمند وب است که توسط ماشین ها قابل پردازش است.
هر چند نزدیکی به تحقّقّ ایجاد چنان فضایی محتاج پیشرفتهایی جدید و کلّینگرانه در بسیاری از زمینههای مهندسی، ریاضی، هوش مصنوعی، و به ویژه در زبان شناسی، فلسفه، و بسیاری از معارف دیگر انسانی خواهد بود، گامهای اوّلیّه در این سمت برداشته شده است.
مؤلّفههای وب معنایی
بسیاری از استانداردها و ابزارهای وابسته به فنّاوری اکسامال (XML) را میتوان به اینترنت آینده و وب معنایی نیز مربوط دانست. از آن جمله باید شمای اکسامال (XML Schema)، چارچوب شرح منابع ((Resource Descrption Framework (RDF)، شمای آردیاف (RDF schema)، و زبان شناسی وب ((Web Ontology LANGUAGE (OWL) را برشمرد.
RDF که زبان پایه استفاده شده در وب معنایی است بر پایه XML بنا نهاده شده اند. XML نیز خود بر اساس Unicode و URI بنا نهاده شده است بنابراین از زبانهای مختلف پشتیبانی میکند. از URI نیز برای مشخص کردن مفاهیم در وب معنایی استفاده میشود، برای مثال URL نوعی URI است که برای مشخص کردن منابع در وب استفاده میشود. قسمت اصلی وب معنایی آنتولوژی ها هستند که ارتباط بین برچسب های اسناد وب معنایی و اشیا واقعی که اسناد مذکور آنها را تشریح میکنند، برقرار میکند. در بالای آنتولوژی قواعد قرار دارد که با استفاده از آنها میتوان دانش جدیدی را از دانش موجود نتیجه گرفت. در صورتی که یک چهارچوب استاندارد برای قواعد موجود بوجود آوریم، میتوانیم به اثبات برسیم و اثبات های بدست آمده را در کاربرد های مختلف به اشتراک بگذاریم. یکی از اهداف وب معنایی رسیدن به اطمینان است که در بالاترین لایه قرار دارد. در این جهت استانداردهای گوناگونی در حال شکلگیری و استفادهاند. از این میان میتوان FOAF که استانداردی برای ایجاد شبکه اجتماعی است، را نام برد.
زبان تشریح منابع
سه تایی ها در RDF
زبان HTML که در وب کنونی استفاده میشود توانایی بیان اشیا و روابط بین آنها در وب را ندارد. بنابراین زبان دیگری جهت استفاده در وب معنایی بوجود آمده که RDF نام دارد. RDF زبانی است بر اساس XML که جهت تشریح مفاهیم و ایجاد اسناد در وب معنایی بوجود آمده است. اسناد RDF در واقع حاوی توضیحاتی در مورد اطلاعات در وب معنایی هستند به نحوی که آنها را قابل درک برای ماشین ها میکند. همان طور که در شکل روبرو نشان داده شده است، هر عبارت در RDF بصورت سه قسمت فاعل، گزاره و مفعول بیان میشود. گزاره و فاعل خود از نوع منبع هستند و مفعول نیز میتواند از نوع منبع (Resource) یا رشتهای ثابت (Literal) باشد. برای مثال به جملات زیر توجه کنید:
این جملات ممکن است در اسناد یا نامههای یک شرکت موجود باشد و در صورت بیان آنها بصورتی استاندارد میتوان از آنها به عنوان دانش در شرکت استفاده کرد. جملات بالا را میتوان به صورت سه تایی های زیر مطرح کرد:
<#Buddy><#owns><#business>
<#business><#has-website><http://www.c2i2.com/~budstv>
<#Buddy><#father-of><#Lynne>
سه تایی های بالا به زبان N3 مطرح شده اند و علامت # نشان می هد که URI مفهوم مربوطه، سند جاری میباشد. همچنین ابزارهایی جهت نمایش اسناد RDF بصورت گرافی وجود دارد. شکل روبرو نمونهای از نمایش جملات قبل بصورت گرافی است که توسط ابزار IsaViz ارائه شده توسط W3C، ایجاد شده است.
برنامهنویسی و ایجاد
به منظور ساخت و ایجاد نرمافزارهای کاربردی برروی وب معنایی برنامهنویسان باید سه عامل گوناگون را با یکدیگر جمع و هماهنگ نمایند:
- زبان اصلی برنامهنویسی مثل جاوا یا سیشارپ
- زبان وب معنایی مثل آردیاف و آوُل
- پروتکلهای وب نظیر اچتیتیپی و سُوپ
ابزار ایجاد وب معنایی
- آلتووا سمانتیک ورکس عبارت است از یک ویرایشگر بصری برای ساخت و ایجاد آردیاف و آوُل برای وب معنایی. صورت رایگان این نرمافزار را میتوان به صورت آزمایشی از محل سایت آن فراهم کرده و برای مدت ۳۰ روز مورد بررسی قرار داد.
سیستمهای استدلالگر
از آنجا که هدف وب معنایی فراهمسازی منابع اینترنتی قابل فهم مستقیم و بدون واسطه توسط ماشین است، توانایی بر پردازش زبان هستیشناسی وب یکی از ویژگیهای عمده در سامانههاییست که در آینده به بهرهبرداری از این گونه منابع نیاز دارند.
منبع: سایت فارسی ویکی پدیا http://fa.wikipedia.com
این وبلاگ به منظور اطلاع رسانی در مورد رشته کتابداری و ارائه کردن اطلاعاتی در زمینه ی کتابداری و اطلاع رسانی با تلاش جمعی از دانشجویان دانشگاه پیام نور استان قم طراحی شده است. آدرس ذیل محیطی است جهت تبادل نظر بازدیدکنندگان محترم .
