اولین ها در کتابداری و کتابخانه

     نخستین کتابخانه عمومی ایران در تبریز توسط «حاج میرزا حسن خازن لشکر فرزند سلمان معتمد السلطان تبریزی، یکی از مردان خیر و روشنفکر تبریز در عصر ناصری است» بنیانگذاری شد.

    در تبریز، تاسیس قرائت خانه سابقه ممتدی دارد. هر موقعی که عده ای از روشنفکران جمع آمده یا انجمنی تاسیس کرده اند یا روزنامه و مدرسه تشکیل داده اند، درصدد برآمدند که برای استفاده عمومی، قرائت خانه ای نیز تاسیس و ترتیب دهند. قدیمی ترین قرائت خانه و کتابخانه عمومی که در زمان اخیردر تبریز تاسیس شده، کتابخانه و قرائت خانه ای است که در سال 1312ه.ق جنب مکتب خانه ارک به وسیله مرحوم خازن لشکر با کتابداری مرحوم شریعتمدار تاسیس شده است. این کتابخانه عمومی بوده، هر کس می توانست با دادن قبض کتاب امانت بگیرد و پس از مطالعه مسترد دارد و قبض خود را دریافت کند.

    این کتابخانه متجاوز از 60 هزار جلد کتاب داشته است، که کتاب های آن جزء خطی( آن هم اغلب روی پوست ماهی و آهو) نوشته شده بود.

    میرزا حسن خازن لشکر خانه خود را به کتابخانه و قرائت خانه عمومی تخصیص داد و این دارالادب به دستیاری و سرپرستی مرحوم میزا محمد حسن شریعتمدار که فاضلی متبحر بود، دایر شد.

                                                          منبع : فصلنامه پیام کتابخانه ؛ ش4