وبلاگ انجمن علم اطلاعات و دانش شناسی

تاریخچه کتابخانه ملی ملک
محل قبلی کتابخانه واقع در بازار بین الحرمین تهران که منزل مسکونی مرحوم حاج حسین آقا ملک بوده و در زمینی به وسعت 1700 متر مربع بنا گردیـــــده است. دارای سه حیاط اندرونی و بیرونی شامل اطاقها و تالارهایی است تاریخ ساختمان آن مربوط به دوره قاجاریه است

با گذشت زمان که به تعداد کتابها و اشیاء موزه افزوده می شد نیاز به فضای بیشتری برای نگهداری کتب و مطالعه مراجعین احساس می شد که در سال 1338 اقدام به احداث ساختمان دیگر و تجدید بنا گردیده و در سال 1342 کار ساختمانی آن پایان یافته است.

-ساختمان جدید:

ساختمان جدید کتابخانه و موزه در قطعه زمینی به مساحت بیش از 000/6 متر مربع و زیربنای بالـغ بر 000/10 متر مربع در جوار وزارت امور خارجه احداث گردیده است. که در آن سالنهـای مختلف برای کتـابخــا نـــه و موزه و همچنین سه مخزن کتاب درنظر گرفته شده است و کلیه سیستم های ایمنی، حفاظتی و رفاهی در آن تعبیه گردیده است. زمین این ساختمان قبلاً به وسیله وزارت امور خارجــه رژیم گذشته ضبط و به محل فرود هلیکوپتر تبدیل شده بود که با پیگیری حضرت آیت الله واعظ طبسی مقام تولیت عظمای آستان قدس رضوی و دستور رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امــام خمینــــی(ره) این زمین که به موجب وقفنامه و خواسته صریح واقف منحصراً اختصاص به بنای کتابخانــــه داشت مجدداً در اختیار کتابخانـه قرار گرفت.

عملیات ساختمانی این مجموعه بزرگ فرهنگـــی از اواخر سال 1364 شروع و با کوشش و جدیتی که مسئولین محترم آستان قدس رضوی مبذول داشتند بحمد الله این مجموعه فرهنگی در دو بخش مجزای کتابخانه و موزه هر یک به مساحت 000/5 مترمربع تشکیل شده است و مراسم افتتاحیه آن با حضور مسئولان بلندپایه کشور در زمستان سال 1375 انجام شد

بخش های مختلف کتابخانه

الف:تالارهای قفسه باز:

کتابخانه دارای 2 تالار قفسه باز ویژه خواهران و برادران با مساحت هر کدام 360 متر مربــع که در مجمـوع دارای 35 هزار جلد کتاب چاپی و 235 صندلی و 70 میز مطالعه می باشد که کتابهای چاپی فارسی و عربــی (مرجــع و غیرمرجــع) بر اساس رده بنـدی دهدهی دیویی تنظیــم شده است و مراجعیـــن می توانند از طریق رایانـــه و کتابــدار راهنما و اطلاع رسان تالار به راحتی به کتاب مورد نظر خود دست یابند.

ب:بخش مخازن:

در این بخش حدود 000/19 عنوان نسخه خطی، حدود 3200 جلد کتاب چاپ سنگی، 000/2 مجلد نشریه ادواری صحافی شده و بیش از 000/25 جلد کتاب چاپی قدیمی و تکراری نگهداری می شود. کلیه کتابهای چاپی غیر سنگی بر اساس رده بندی دهدهی دیویی و نسخ خطی و کتب چاپ سنگی بر اساس شماره ثبت تنظیم شده است که مراجعین از طریق رایانه و با همکاری کتابدار راهنما می توانند به کتاب مورد نظر دست یابند و در قسمت مربوطه مطالعه نمایند.

ج: بخش نشریات ادواری:

این بخش با 400 عنوان نشریه ادواری در خدمت محققین ارجمند می باشد. مهمترین وظایف این بخش شناسایی، فهرستنویسـی، نمایه سازی و آماده سازی مجموعه نشریــات ادواری کتابخانه می باشد. نشریــات ادواری پس از صحافی و فهرستنویسی جهت آرشیــو و ارائه خدمات به مخزن 3 ارسال می گردد. در حال حاضر بالغ بر 000/2 مجلد نشریه ادواری در آرشیو کتابخانه نگهداری می شود.

د:بخش میکروفیلم:

از تمامی نسخ خطی موجود در کتابخانه میکروفیلم تهیه شده که پژوهشگران در صورت نیاز می توانند میکروفیلم نسخه مورد نظر خود را از طریق دستگاه میکروفیلم خوان مطالعه نمایند. همچنین نسخه ای از میکروفیلــم ها در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی موجود می باشد که پژوهشگران در صورت نیاز به سی دی یا تصویر آن باید فرم درخواست مربوطه را تکمیل نمایند تا جهت تهیه آن به کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی ارسال گردد. در این بخش فهرست نسخ خطی کتابخانه های معتبر ایران و جهان نگهداری می شود.

هـ: بخش خدمات رایانه:

این بخش مسئول تهیه نرم افزار و سخت افزار کامپیوتر و ایجاد بانکهای اطلاعاتـی و تهیه کتابشناســی مورد نیاز مراجعین می باشد و دارای یک سرور مرکزی و 10 ایستگاه می باشد و نرم افزار آن سیمرغ است. هم اکنون 5 پایگاه فعال آماده پاسخگویی به مراجعین می باشد:

1-پایگاه کتب چاپی فارسی و عربی با 071/217 رکورد اطلاعات کتابشناختی

از طریق این پایگاه کتب چاپی فارسی – عربی کلیه کتابخانه های آستان قدس رضوی به صورت فهرستگان قابل بازیابی است.

2-پایگاه کتب خطی با 16964 رکورد اطلاعات کتابشناختی

3-پایگاه کتب چاپ سنگی با بیش از 1271 رکورد اطلاعات کتابشناختی

4-پایگاه کتب لاتین بویژه فرانسه با 2234 رکورد اطلاعات کتابشناختی

5-پایگاه نشریات ادواری که آماده ورود اطلاعات می باشد.

و)بخش صحافی و مرمت کتب و اسناد:

تمامی امور مربوطه به مرمت نسخ خطی و کتب چاپ سنگی ، صحافی و تجلید کتب اعم از خطی و چاپی و نشریات ادواری توسط بخش صحافی طبق اصول دقیق هنری و به شیوه سنتی صورت می گیرد.